MIDDEN - DELFLAND

Afwatering in Midden-Delfland

De afwatering van overtollig water in Midden-Delfland vindt plaats in zuidelijke richting naar de boezemgemalen aan de Nieuwe Maas, het Scheur en de Nieuwe Waterweg (liggen in elkaars verlengde). De meeste polders behoorden vroeger tot de Westambachten, die afwateren via de sluizen bij Vlaardingen en Maassluis. Alleen de Voordijkshoornse- en Harnaschpolder behoorden tot de Oostambachten en gebruikten de sluizen bij Schiedam. Tegenwoordig maken alle polders de gemeente Midden-Delfland gebruik van de boezem van het Westland.

Oorspronkelijk kon het gebied afwateren op een natuurlijke manier via de Maas. In de 13e eeuw legde men al sluizen aan voor afwatering naar het zuid-oosten. In de 14e eeuw verlegde men de afwateringsluizen naar de huidige plaatsen in de gemeenten Maassluis en Vlaardingen. Doordat het maaiveld voortdurend daalde was het nodig om een boezemgestel te graven, zoals de Gaag (naar Maassluis) en Vlaardingsevaart (naar Vlaardingen). Men gebruikte getijdensluizen maar vanaf de 15e eeuw kwamen de windmolens meehelpen.

In de 19e eeuw werd de wateroverlast zo groot dat er gemalen moest worden gebouwd. Eerst was daar het stoomgemaal Van der Goes bij de Vijfsluizen, Schiedam (1864) en later het dieselgemaal Mr. Dr. C.P. Zaayer in Maassluis (1928). Ook de polders stichtten stoomgemalen om onafhankelijk te zijn van windkracht. In de eerste helft van de 20e eeuw vervingen de meeste polderbesturen de stoommachines voor diesel- en elektrische installaties. Vaak werden deze in de oude gebouwen geplaatst.

De volgende tabel geeft een overzicht van de gemalen in de polders van de Midden-Delfland:

Polder Naam Watert af op wind stoom diesel electr. weg
Aalkeet-binnenpolder Dammolen Voorboezem Boonervliet 1446 1882 1930    
Aalkeet-buitenpolder Grote Molen Voorboezem Boonervliet 1665 1873 1929    
  Lickebaertsmolen Boonervliet 1447       1929
Akkerdijksche polder Noordmolen Schie 1450        
  Zuidmolen Schie 1520 1877   1915  
Broekpolder Broekmolen Vlaardingsevaart 1570 1883   1946 1966
  Vlietmolen Boonervliet 1572 1904      
Commandeurspolder Commandeursmolen Zuidgaag 1611 1893 1933 1943  
Dorppolder Grote Dorpmolen Oostgaag 1557       1878
  Nieuw gemaal Oostgaag   1878   1920  
  Kleine Dorpmolen Zijde 1611       1911
Duifpolder Duifmolen Vlaardingsevaart 1459 1872   1938  
Dijkpolder Dijkmolen Zuidgaag 1446        
  Gemaal ernaast Zuidgaag   1873   1919  
Foppenpolder Kleinpoldermolen   1457       1886
  Stoomgemaal Middelvliet   1886 1946    
  Nieuw gemaal         1983  
Groenenveldse polder Groeneveldse molen Groeneveldse watering 1719        
  Nieuw gemaal         1960  
Harnaschpolder Harnasch molen Harnaschwatering 1514   1918 na 1940  
Holierhoekse en Zouteveense Polder Noordmolen Vlaardingsevaart 1502        
  Buiksloot- of Middelmolen Vlaardingsevaart 1502        
  Schouw- of Slinkslootmolen Vlaardingsevaart 1502 1883   1919  
  Zwethmolen Vlaardingsevaart   1868      
  Nieuwe molen Vlaardingsevaart 1502        
  Holierhoekse molen Vlaardingsevaart 1502        
Kerkpolder Kerkmolen Gaag 1413 1880 1938 1958  
  Kerkpolder noord Gaag          
Klaas Engelbrechtspolder Hodenpijlsche molen Gaag 1514 1879 1945 1984  
  Achtermolen Zijde 1562        
Kralingerpolder Grote molen Voorboezem Oostgaag 1559   1913    
  Kleine molen Voorboezem Oostgaag 1606       1938
Lage Abtswoudsche polder Galgmolen Schie 1469        
  Middelmolen Schie 1739        
  Zuidmolen Schie 1560 1868   1951  
Noord-Kethel polder Noordmolen Schie 1576 1872 1921    
  Zuidmolen Poldervaart 1557        
Oost-Abtspolder Oost-Abtsmolen   1611 1873   1973  
Oude Campspolder Oude Campsmolen Voorboezem Westgaag 1606 1906 1952    
Voordijkshoornsepolder Voordijkshoornse molen Kickert (Buitenwatersloot) 1611     1940  
Woudse polder Oude Woudse- of Hoge Heulmolen Monsterwatering 1514       1924
  Nieuwe Woudse molen Harnaschwatering 1606     1924  
  Molen Woudse Droogmakerij Harnaschwatering 1846   1946 1951  
Zuidpolder van Delfgauw Oude Laan molen Schie 1440     1915  
  Ruivensche molen Schie 1514        
  Caritaat molen Schie 1606 1870/71   1964  
  Overslag molen Schie 1606 1859/60      
  Wipmolen Schie 1526        
  Molen van de Droogmaking   1860     1910  

De eerste vermelding van de molens is aangegeven. Bronnen: Ottenvanger (1985) en de Molendatabase op internet.

In de Groeneveldsepolder en de Dijkpolder staan de enige twee overgebleven windmolens die beide regelmatig malen. Ze dienen als hulpje voor de ernaast gelegen elektrische gemalen.

In 1971 werden de polders die begrensd werden door de Gaag, de Vlaardingsevaart en de Delftse Schie opgeheven en vormen nu het bemalingsgebied Vockestaart. Het gaat hier om de Holierhoekse- en Zouteveense Polder, de Kerkpolder, de Lage Abtwoudsepolder en de Polder Noord-Kethel (Schiedam). De afzonderlijke polderdelen hebben nog wel eigen gemalen.

10 mei 2014